Book review

[Review sách] Những đêm trắng – hồi tưởng của một kẻ mộng mơ

Những Đêm Trắng gồm hai câu chuyện, mở đầu là tác phẩm cùng tên được viết năm 1848. Câu chuyện bắt đầu một cách mơ hồ qua cái nhìn của một kẻ mộng mơ sống một cuộc đời buồn tẻ, cô đơn và lạc lõng kéo dài lê thê giữa đô thành Saint Petersburg. Nếu không phải hoặc chưa từng là một người trẻ tuổi, nhiệt thành và nhiều xúc cảm, có lẽ người ta sẽ khó đồng cảm với anh chàng công chức quèn 26 tuổi này. Nhưng rõ là anh ấy không phải một người bình thường, dường như anh ta đã sống một cuộc đời cô đơn quá mức tới nỗi anh trò chuyện cùng những ngôi nhà như thể chúng rất thân thiết với anh. Giữa Saint Petersburg tấp nập người qua lại nhưng anh chỉ “gần như kết bạn” với một ông già, nếu một buổi chiều bất chợt một trong hai người vắng mặt thì người kia có thể thấy buồn, nhưng khi gặp lại họ chỉ “suýt chào nhau”…

Cuộc sống của chàng trai có lẽ cứ buồn tẻ như thế cho đến một đêm, khi Nastenka xuất hiện như một cơn gió lạ. Chàng trai cứ ngỡ sắp tìm được một điều gì quan trọng của cuộc đời mình khi mỗi đêm trắng hò hẹn trôi qua anh thấy mình như say đắm cô gái này nhiều hơn nữa. Mỗi lần trò chuyện, anh dần thấu hiểu cuộc đời và tính cách của cô gái trẻ tuổi, ngây thơ, trong sáng và luôn yêu hết mình này. 

Cuộc sống của cô cũng giống như anh, quanh quẩn ở một nơi với những điều quen thuộc, cũng cho tới một ngày cô gặp một chàng trai. Tình yêu và lòng dũng cảm đã khiến cô quyết định theo đuổi tình yêu của mình dù phải chờ đợi suốt một năm. Nhưng tiếc rằng một năm sau lời hứa hẹn của chàng trai đó, anh ta đã quay về nhưng không đến gặp cô…

Những đêm trắng, hai kẻ cô đơn, họ như hai tâm hồn đồng điệu, lắng nghe và chia sẻ, thời gian ngừng trôi, không gian tĩnh lặng, tất cả nhường chỗ cho những xúc cảm và lòng nhiệt thành đầy lãng mạn. 

Trải qua năm đêm trò chuyện cùng nhau trên con phố vắng, ngày mai anh sẽ chuyển đến nhà cô gái kia và bắt đầu một cuộc sống mới. Tưởng như một chương mới sẽ mở ra trong cuộc đời anh thì cũng là lúc người xưa cũ trở về. Cũng trong đêm trắng cuối cùng anh nhận ra cô gái ấy chỉ là một nguồn sáng tươi mới chớp nhoáng xuất hiện trong cuộc đời tăm tối của anh, rồi vụt mất và trở lại nơi nó vốn thuộc về. Cô gái mà anh ngỡ sẽ là người quan trọng của cuộc đời mình đã phút chốc không còn thuộc về anh nữa.

Kết thúc những đêm trắng, anh lại trở về với căn phòng nhỏ, lại ngắm nhìn Saint Petersburg và những hạt mưa rơi cùng một nỗi lòng nặng trĩu và một trái tim cao thượng chúc phúc cho cô gái mình thương..

Cô Gái Nhu Mì, được Dostoyevsky viết năm 1876, những câu chuyện kể cách đây hai thế kỉ, nhưng những giá trị và xúc cảm nó mang lại vẫn chưa bao giờ cũ.

Sau câu chuyện của một anh chàng công chức cô đơn là câu chuyện của một chủ tiệm cầm đồ, và cuộc đời anh cũng rẽ sang một trang mới tươi vui hơn với người vợ đồng hành. Cô gái ấy cũng là một cơn gió thầm lặng, đến nhẹ nhàng, ở lại đôi chút rồi ra đi bất chợt.

Cuộc sống vợ chồng, những xung đột hay kẻ thứ ba đều khó tránh khỏi, những điều đó vốn có thể dễ dàng hóa giải khi vốn tình yêu của người chủ tiệm dành cho vợ mình thừa sức bao dung. Nhưng lòng kiêu hãnh và sự cô đơn giữa hai con người là quá lớn, để suốt một thời gian dài họ hạn chế giao tiếp với nhau hết mức có thể dù đang sống chung dưới một mái nhà. Những xung đột trong tâm hồn của họ không thể hiện ra ngoài bằng những cuộc cãi vã, họ yên lặng và dần cách xa nhau…

Mãi đến rất lâu sau, họ mới hóa giải được tất cả chỉ trong một khoảnh khắc. Nhưng không lâu sau người vợ nhu mì đã tự tử, cho đến cuối cùng vẫn không ai biết lí do vì sao cho dù trước đó hai vợ chồng đã rất hạnh phúc vì tìm lại được nhau. Giây phút ngồi trước vợ mình bất động, người chủ tiệm chỉ còn khắc khoải cùng nỗi u buồn tuyệt vọng và câu hỏi mênh mang: Ngày mai người ta mang nàng đi thì tôi sẽ ra sao?

Cái hay trong câu chuyện của Dostoyevsky không phải là tình tiết hay kết quả của câu chuyện, mà là cách ông dẫn dắt câu chuyện đó cùng nội tâm nhân vật ra sao. Khả năng khắc họa và miêu tả tâm lý nhân vật của đại văn hào nước Nga thế kỉ XIX quả là xuất sắc. Câu chuyện của ông khiến người đọc dù ở cách xa đến nửa vòng trái đất hay 2 thế kỉ hoặc lâu hơn nữa, vẫn cảm thấy có hình bóng của mình trong đó, những kẻ mộng mơ, cô độc và yêu hết mình. 

Hai nhân vật chính, chàng viên chức mơ mộng và người chủ tiệm cầm đồ tự kỉ, hai cô gái, Nastenka và người vợ nhu mì đều trẻ tuổi, tâm hồn trong trắng, xuất hiện như ánh sáng trong lành cho cuộc đời hai kẻ nọ. Nhưng cũng như những đêm trắng huyền diệu của đô thành Saint Petersburg chẳng thể nào kéo dài vĩnh viễn, những ngày tươi đẹp vụt qua, tuyết băng ập đến, hạnh phúc mà người mơ mộng hay người chủ tiệm chờ mong đều sớm lụi tắt, để lại hoài niệm u buồn, bế tắc và nỗi cô đơn sẽ không bao giờ chấm dứt.

Huyền ảo giữa ngày và đêm, mơ mộng và thực tế, sự ích kỉ và lòng vị tha, tình yêu và thù ghét, đầy chất thơ nhưng cũng đầy kịch tính, lãng mạn nhưng cũng rất phũ phàng.. Đó là những gì mà Dostoyevsky đã khéo léo thể hiện trong tiểu thuyết Những Đêm Trắng.

Thúy Linh

0 0 vote
Article Rating
Subscribe
Notify of
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x