Book review

[Review sách] Giết con chim nhại – Giết nó là tội lỗi

Hàng loạt vụ “Giết chim nhại”

Cuốn tiểu thuyết đầu tay của nữ nhà văn Mỹ Harper Lee không kể về chuyện giết con chim nhại như thế nào, mà nó kể về hàng loạt vụ “giết chim nhại” bằng nhiều cách dưới cái nhìn của một bé gái tên Jean Louise Finch về nước Mỹ thu nhỏ tại tiểu bang Alabama.

Nước Mỹ là nơi mang nặng vấn đề phân biệt chủng tộc nhất trên thế giới, cũng từ đây đã cho ra đời không biết bao nhiêu tác phẩm văn học và những bộ phim nói về nạn phân biệt chủng tộc. Nhưng khác với Túp Lều Bác Tôm của Harriet Beecher Stowe lấy đi nước mắt của độc giả khi kể về cuộc đời bất hạnh của những người da màu. Thì ở Giết Con Chim Nhại sự bất công đó được khắc họa một cách khó hiểu qua cái nhìn của những đứa trẻ. 

Các em, là Jean – thường gọi là Scout và Jem – anh trai cảm thấy bất công về phiên tòa xét xử một anh chàng da màu. Sau khi tòa kết án Tom Robinson tử hình vì tội hãm hiếp một cô gái da trắng, trong khi mọi người, đặc biệt là Atticus – bố của Scout cũng chính là luật sư biện hộ cho Tom biết rõ rằng Tom mới là người bị hại. Nhưng lần lượt 12 con người cầm lá bài quyết định trong phiên tòa hôm đó đã dành chiến thắng Bob Ewell. Những đứa trẻ nhận ra rằng người da đen luôn thua kiện, ngay cả một gã da trắng hạng mạt như Bob Ewell cũng được mọi người tin tưởng hơn là anh Tom Robinson lương thiện. Tom Robinson chính là hình ảnh một con chim nhại bị giết! 

Jem đã bị sốc, và chính cậu thiếu niên này cũng là hình ảnh một con chim nhại đáng thương. Không chỉ Jem, mà Scout và họ nhà Finch cũng là những con chim nhại. Chưa hết, nhân vật Boo Radley sau lỗi lầm ở tuổi mới lớn đã bị người cha hà khắc nhốt trong nhà, ông vĩnh viễn trở thành một bóng ma đáng sợ dưới trí tưởng tượng của bọn trẻ, và dần bị quên lãng ở xứ Maycomb.

Chim nhại là một loài chim hiền lành, lương thiện, nó nhại giọng những con chim khác chỉ để ngụy trang và sinh tồn, nó chẳng làm gì ngoài việc hót cho chúng ta nghe bằng cả trái tim, vì thế giết nó là tội lỗi. Hình ảnh “giết con chim nhại” đã được tác giả xây dựng như một biểu tượng cho sự trong sạch, thiện tâm nhưng bị hủy hoại vì cái xấu trong xã hội. 

Nước Mỹ thu nhỏ ở hạt Maycomb

Giết Con Chim Nhại không chỉ đem đến cho người đọc những cảm nhận chân thực về xã hội bất công với người da màu, tinh thần trọng nam khinh nữ và sự coi thường những dòng họ thấp kém… và vô số những bất công khác ở nước Mỹ bấy giờ, mà cuốn sách còn mang đến cho người ta những bài học nhân văn sâu sắc. Nhân vật Atticus là một luật sư và cũng là một người cha đơn thân. Ông dạy con cái những bài học nhân văn đắt giá mà hiếm có người lớn nào thấu hiểu được. Ông thấm đẫm tư tưởng về dân chủ, bình quyền, nghệ thuật sống và nhân cách con người cho các con, thật sự phải nói rằng Jem và Scout may mắn khi có một người bố như vậy.

“Cái hay của Giết Con Chim Nhại nằm ở chỗ tư tưởng, tinh thần dân chủ và bình quyền mạnh mẽ. Khi đọc qua, người ta có thể thấy, hiển nhiên, mặt nổi rõ nhất của tác phẩm là mối quan hệ giữa người da trắng và người da màu. Nhưng đằng sau câu chuyện đó, qua mỗi nhân vật còn là cách tác giả đề cập đến các khía cạnh khác nhau của các vấn đề khác nhau” * 

Harper Lee đã khéo léo chọn cô bé Scout làm nhân vật kể chuyện. Đây không phải cuốn tự truyện mà là cuốn truyện được kể theo suy nghĩ và cách nhìn nhận của một bé gái ngây thơ và trong sáng. Từ đó tác giả đã dễ dàng bộc lộ được những bất công trong xã hội. Và cũng chính nhờ Scout mà người đọc hiểu ra rằng “chúng ta không bao giờ thực sự biết một người chừng nào ta chưa ở vào địa vị của họ và cư xử theo kiểu của họ”.


Hà Nội, tháng 5/2017

Thúy Linh

*Dịch giả Phạm Viêm Phương

5 1 vote
Article Rating
Subscribe
Notify of
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x